ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΟ ΒΑΪΝΑ

Όταν γράφουμε για έναν άνθρωπο που αξίζει, δεν είν' απαραίτητο να είναι διάσημος, ούτε να το έργο του να είναι τέτοιο, που να μπορείς να το γνωρίσεις ανά πάσα στιγμή. Και ιδιαίτερα όταν μιλάμε για έναν ψυχίατρο, που εξ ορισμού σχετίζεται με μια συγκεκριμένη κατηγορία ατόμων, τα πράγματα γίνονται αθέατα σχεδόν για τους πολλούς. Διότι, από τους ασθενείς π.χ. ενός καρδιοχειρούργου (επώνυμους και ανώνυμους), η φήμη και η αξία του, διαδίδονται ταχέως σε μία κοινωνία. Ενώ, καθώς αυτό δεν συμβαίνει -για λόγους ευνόητους- με τους ψυχιάτρους, τους περιτυλίγει μια μυστικότητα, η οποία αφενός είναι γοητευτική, από την άλλη όμως, καταδικάζει την μεγαλοσύνη κάποιων από αυτούς, στην αφάνεια. Οι μόνοι που μπορούν να μιλήσουν δημόσια λοιπόν για έναν ψυχίατρο, εν τίνι μέτρο, είναι όσοι γνωρίζουν από μέσα τη δουλειά του, δηλαδή οι συνεργάτες του. Με δεδομένα τα παραπάνω, και έχοντας την τιμή να μετέχω στην κλινική δουλειά του Χρήστου Βαϊνά, παρακολουθώντας τον εκ των έσω, ομολογώ πως είναι από τους λίγους ανθρώπους για τους οποίους δεν έχω κάποιο "αλλά". Για τους περισσότερους λέω "καλός είναι μωρέ, αλλά....". Για εκείνον δεν έχω "αλλά", είναι καλός, τελεία. Καλός ψυχίατρος, καλός νευρολόγος, μα πάνω απ' ολα  α ν θ ρ ω π ο ς. Ένας άνθρωπος που κάνει τη δουλειά του με ψυχή, αθόρυβα και αξιοπρεπώς, αναπτύσσοντας δεσμούς εμπιστοσύνης με τον άρρωστο. Στον ευαίσθητο αυτό χώρο, που οι κομπορρημονούσες μετριότητες αφθονούν και η εκμετάλλευση πλουτίζει, είναι σημαντικό ν' αναδεικνύουμε τα πρότυπα. Του Διογένη το φανάρι τα γυρεύει. 

ΑΜΦΟΤΕΡΕΣ ΣΤΑ PET-SHOP...

Όλες οι γάτες σήμερα προστρέχουν στα pet-shop για τη σίτιση: oι σπιτίσιες περιμένουν την κοσνέρβα που συνήθισαν, και οι αδέσποτες ορέγονται απ' τη βιτρίνα, χρυσόψαρα και χάμστρερ...

Ο ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ

Στο κατά τα άλλα υπέροχο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, υπάρχει μια εκπομπή που λέγεται "Η φιλοσοφία στο Τρίτο Πρόγραμμα". Εδώ και  μήνες, ασχολείται καθημερινά με μια εξειδικευμένη έννοια στο έργο του Θωμά Ακινάτη. Ακόμα κι αν υποθέσουμε  ότι  είχε σκόπο να αφιερώσει σε κάθε φιλόσοφο ένα έτος, θα χρειαζόταν εφτά ζωές για να ολοκληρώσει! Και να πω ότι πρόκειται για τον Πλάτωνα, εκεί μπορείς να μιλάς κατ' αποκλειστικότητα. Αλλά το να κάνεις εκπομπή σε κρατικό ραδιόφωνο, εξαντλώντας τις δυσνόητες έννοιες ενός μεσαιωνικού καλόγερου, ξεπερνά τα όρια του πνευματικού αυτισμού. Προφανώς δεν καταλάβαίνει η κυρία Προκοπίου που την επιμελείται, ότι δεν κάνει τη διδακτορική της διατριβή δημοσία, αλλά οφείλει να μυήσει το κοινό στα βασικά της φιλοσοφίας ανα τους αιώνες. Το ίδιο δεν κάνει και η εκπομπή με τους ποιητές; Σκεφτείτε να καθηλώνονταν σε έναν ποιητή, κάθε βδομάδα. Εμμένοντας ιδεοληπτικά στον θεολόγο Θωμά Ακινάτη τόσον καιρό, όχι μόνο βγαίνει εκτός τόπου και χρόνου, αλλά  δεν καταφέρνει παρά να απωθεί το κοινό, και από την εκπομπή και από τη φιλοσοφία γενικότερα.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

Στα θέατρα της Αθήνας ισχύει ένας ιδιότυπος φαιουδαρχισμός, οι κοτζαμπάσιδες-ιδιοκτήτες είναι 4-5 συνολικά, και αυτοί καθορίζουν τι θα παιχτεί, ποντάροντας συνήθως είτε σε κλασσικούς -ιδίως ξένους, που δεν απαιτούν και δικαιώματα- ή σε αναμάσημα ταινιών. Σπανίως σύχρονο έργο Έλληνα συγγραφέα τυγχάνει εμπιστοσύνης από τον παραγωγό ακόμα και αν το επιλέξει ο σκηνοθέτης. Δυστυχώς, την ίδια πολιτική ακολουθεί και το Κρατικό. Που αν ήθελε να λέει ότι νοιάζεται για την συνέχιση της θεατρικής δημιουργίας εν Ελλάδι, για μένα, θα έπρεπε κάθε χρόνο να διοργανώνει έναν διαγωνισμό θεατρικών συγγραφέων, και το καλύτερο έργο από αυτά να το ανεβάζει. Δεν γίνεται παράλληλα με το κλασσικό να μην υπάρχει και το καινούριο, έστω και ρισκάροντας. Αν δεν ενθαρρύνεις τους νέους του δημιουργούς (και υπάρχουν αρκετοί) το θέατρο μουχλιάζει και νεκρώνεται σε μια χώρα. 

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Βλέπω -μετ' εκπλήξεως- καθημερινά, κάποιες δεκάδες επισκέψεις από τις ΗΠΑ. Θα χαιρόμουν αν μάθαινα σε ποιες πολιτείες βρίσκονται αυτοί οι φίλοι του ΡΑΒΔΟΣΚΟΠΟΥ!

ΤΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΜΟΥ ΚΑΛΑΝΤΑ

Καληνημέρ' αρχόντισσα,να μπω στην αγκαλιά σου;

Έρως  γεννάται  σήμερον, εν μέσω του καιρού μου

και  κάθε  μέρα τίκτεται στη φάτνη του μυαλού μου.

Κι  έχει   οσμή   βασιλικού  και  την  ορμή  αλόγων,

πηγούλα  εκ  των  ουρανών,κι  ομορφοτέρα  όλων!

Ν. Λύτρα 
"Τα 
κάλαντα"

ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΕΛΑΤΑ, ΕΛΑΤΗΡΙΑ!

Σας χαρίζω μια σειρά επτά πρόσφατων, μικρών ποιημάτων, με αυτόν τον τίτλο.
Καλά Χριστούγεννα!

ΕΛΑΤΗΡΙΑ

α΄

είμαι δεμένος σ' ενα ελατήριο,

απομακρύνομαι όσο θέλω

μα γυρνώ στην αφετηρία,

με φόρα

β΄

το πέταγμα,

ήταν πάνω απ' ένα τραμπολίνο

-και με περίμενε η γη

να της επιστραφώ

γ΄

ίσως επρόκειτο για φάρσα,

ίσως για συγγραφέα ρομπότ:

άνοιξα το βιβλίο,

πετεχτήκαν τα ελατήρια

δ΄

δωροδοκώ τον κούκο

του ρολογιού με καναβούρι

-κι εκείνος δέσμιος του χρόνου,

κι εγώ

ε΄

πηνείο η αρχή και το τέλος

και ενδιάμεσα,

φορτίζεται

η ζωή

ς΄

του κρεβατιού οι σούστες

τρίζαν απ' τα σώματa

-ταξίδι με ανάρτηση

κι απορροφούσε τους κραδασμούς

ζ΄

ίσως γι' αυτό να λένε

σούστα το χορό,

ανταμώνουμε προς στιγμήν,

ο καθένας, απ' το ελατήριο του

ΠΕΡΙ ΑΝΑΡΧΙΑΣ

Ξαναβλέποντας τους εξαίσιους "Αθλίους" του Bille August, σκεφτόμουν πως τω καιρώ εκείνω, το να είσαι αναρχικός είχε νόημα και ηρωισμό. Ήταν περίπου συνώνυμο του δημοκρατικού  πολίτη. Ο βασιλιάς είχε απόλυτη εξουσία επάνω σου, η αστυνομία αυθαιρετούσε κραυγαλέα, κι η δικαιοσύνη κώφευε, επιβάλοντας ποινές τυραννικές για ένα κομμάτι ψωμί (σήμερα υπάρχει νόμος, με τον οποίον η κλοπή τύπου "Γίάννη-Αγιάννη" δεν τιμωρείται). Δεν συζητάμε για το καθολικό δικαίωμα του εκλέγειν, της ελεύθερης έκφρασης κλπ. Εκτός αυτού, την επαναστατική σου δράση την πλήρωνες συνήθως με τη ζωή σου. 

Βεβαίως, εξίσου επαναστατική ήταν και η αστική τάξη (παινεμένη κι από τον ίδιο το Μαρξ), η οποία τελικά ήταν αυτή που απάλλαξε την κοινωνία από την καταπίεση της αριστοκρατίας, χρηματοδότησε την Τέχνη -τι θα ήταν η Φλωρεντία χωρίς τους Μεδίκους;- και η μικρή της παρουσία  στην περιφέρεια του ελληνικού χώρου, γέννησε τους μεγαλύτερους ποιητές μας. Ασχέτως αν μετά, μάς τελείωσε δυστυχώς εδώ και έξελειπε μαζί της και το πρότυπο μιμίσεως για τη μάζα. 

Λοιπόν, ούτε το πολιτευμά μας έχει σχέση αυτό των "Αθλίων", ούτε οι τωρινοί αναρχικοί με τους τότε, και πόσο μάλλον η κοινωνιολογική διαδρομή στην Ευρώπη, διαφέρει προφανώς από τη δική μας, που από τη μεσαιωνική φαιουδαρχία πέρασε κατευθείαν στο κράτος-ταΐστρα. Όποιος δεν τα βλέπει αυτά, έίτε ανιστόρητος είναι, είτε το ρολόι του πάει κανα-δυο αιώνες πίσω....   

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

• Υπολογίζω ότι στη Σελήνη, θα ήμουν μόλις 20 κιλά. Συμφέρει περισσότερο να πάω εκεί, παρά σε κέντρο αδυνατίσματος...

• Ο “μικρός τυμπανιστής” και ο μεγάλος με τυμπανισμό από το πολύ φαγητό.... (Κάποτε.)

• Με προσκαλέσαν σε τραπέζι κάτι συγγενείς και πρόβαλα ως δικαιολογία ότι, εκτός από τον πονοκέφαλο του σκούφου μου, πρέπει να πάω τα γάντια μου στον ορθοπεδικό για τενοντίτιδα. Λες να μην το πίστεψαν;

• Ο Ιωσήφ δεν θα 'πρεπε να κάθεται στις φάτνες. Αγόρι έκανε, ούτε ένα κέρασμα;

• Άγιε Βασίλη, μέσα στις κάλτσες άσε τα οπωροκηπευτικά και κάτω από το δέντρο το λάδι. (Η φέτα, προαιρετική.)

• Ο εκ Παρισίων φιλοξενούμενος μας, έφυγε τρέχοντας όταν άκουσε τη γιαγιά να ρωτάει “Πώς θα μαγειρέψουμε τον γάλο;”.

• Αντί για κάλαντα φέτος τα παιδιά, θα ψάλλουν τη νεκρώσιμη ακολουθία. Του πικρού 2012.

• -Πολύ αφαιρετικό το δέντρο σου! -Δεν είναι δέντρο χρυσή μου, καυσόξυλα είναι...

• Δε ξέρω αν αληθεύει: φέτος τα Θεοφάνεια, θα πετάξουν όχι σταυρό, αλλά κατεψυγμένο λαυράκι στη θάλασσα -να δεις πόσοι θα τρέξουν!

• Σ' όποιον τύχει το φλουρί της βασιλόπιτας...θα τρέξει αμέσως στην τράπεζα.

• Καραβάκι εγώ στολίζω. Εφοπλιστικό, αφορολόγητο. 

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ

Ποτέ δεν κατάλαβα τι νόημα έχει το άσυλο σε μη διακτατορικά πολιτεύματα. Είναι υποτίμηση και της λογικής και της ηθικής να αναρωτάται ακόμα η αστυνομία αν θα πρέπει να παρέμβει ή όχι, στην τραμπουκοειδή ομηρία του πρύτανη ΠΑΜΑΚ από τους φοιτητές. Με την ίδια λογική δεν θα έπρεπε να παρέμβουν και στην δολοφονία του! Έχει σημασία δηλαδή αν η εγκληματική πράξη που τελείται είναι πλημμέλημα ή κακούργημα; Τα πανεπιστήμια δεν είναι αρένα εκτόνωσης ψυχολογικών υστερήσεων. Γι΄ αυτό και διάκειμαι ξεκάθαρα υπέρ της -τετελεσμένης- κατάργησής του.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΙΤΟ ΠΑΤΡΙΚΙΟ

Θεωρώ τον ύστερο Πατρίκιο σημαντικό ποιητή. Είναι επιπλέον ένας άνθρωπος κοσμοπολίτης, που ξέρει να σκέφεται και να αναθεωρεί. Άλλο είναι όμως το αξιοπαρατήρητο στην πορεία του, κάτι που αφορά πρωτίστως τη φιλοσοφία και δευτερευόντως την φιλολογία. Στο έργο του υπάρχει μια καμπή, συνδεόμενη με την αποστασιοποίηση του από την αριστερή δογματική- που συμπίπτει νομίζω χρονικά με την φυγή του στο εξωτερικό, πριν τη δικτατορία. Απ' τη στιγμή που ο Πατρίκιος αποδογματίστηκε (ας μου επιτραπεί ο αδόκιμος όρος), μετατράπηκε από μέτρια παραφυάδα του Ρίτσου σε μια προσωπική φωνή υψηλής στάθμης! Πόσες εφυϊες θάψαν εαυτόν σε ιδεολογήματα; Είναι αξιοπρόσεχτο, ότι ο απεγκλωβισμός από τις βεβαιότητες -"αρθρίτιδες του πνεύματος" τις είπε κάποιος- είναι γραμμικά ανάλογος με την ποιότητα της σκέψης- άλλον να πίνεις νερό από στάσιμα νερά κι άλλο από τρεχούμενο ρυάκι. Προς τιμήν του, ο Πατρίκιος το κατάλαβε κι έγινε αυτός που έγινε. (Ενώ στο έργο του Ρίτσου ακόμα "χορεύουν τα τανκς" μπαίνοντας στην Πράγα, με τους "πατερούληδες"...)

ΥΓ Ο Διονύσης Σαββόπουλος μας αφηγείτο κάποτε, πώς το ΚΚΕ παρενέβη σε πολιτιστικό σωματείο της Κέρκυρας και ακύρωσε τη συναυλία του με τους "Αχαρνείς" (σατύριζε τη μεγαλοστομία της εποχής) στέλνοντας μάλιστα και τη λογοκρισία, μεταπολιτευτικά! Λοιπόν, ποιητής και "ενταγμένος" δεν είναι όροι αλληλοαναιρούμενοι;

ΠΕΙΡΑΖΕΙ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΙΚΡΗ ΧΩΡΑ;

• Μέσα στην αχανή ρωμαϊκή αυτοκρατορία, οι άνθρωποι, έχοντας απωλέσει το συνεκτικό θεσμό της πόλεως, αισθάνονταν τέτοια ανασφάλεια, που εμφάνιζαν ένα σωρό αλλόκοτες συμπεριφορές: από το να ανεβαίνουν στους λόφους και να καπνίζουν χασίς, ως να αναπτύσσουν δυσιδαιμονίες, στρεφόμενοι στη μεταφυσική (λεπτομερείς περιγραφές στο "Εθνικοί και Χριστιανοί σε καιρούς αγωνίας".)
• Μήπως κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει σήμερα σε χώρες αχανείς και πολυσυλλεκτικές όπως οι ΗΠΑ; Μήπως όλα τα "τρελά" που ακούμε κάθε μέρα να συμβαίνουν (σχεδόν κατά αποκλειστικότητα του είδους) στην Αμερική, συνδέονται άμεσα με αυτό το αίσθημα μοναξιάς, έλλειψης αναφοράς σε συγκροτημένη κοινωνία και απρόσωπης συνύπαρξης ετεροτήτων; Σκηνές από ταινίες κι από την πραγματικότητα, είτε στα απόμερα σπίτια της υπαίθρου, είτε στις θηριωδεις μεγαλουπόλεις, φανερώνουν νομίζω τον μεταφυσικό, σχεδόν ψυχωτικό φόβο σε κάτι δυσβάσταχτα -θαρρείς- ανοιχτό για το άτομο.
• Το ίδιο βεβαίως στοιχείο, γίνεται και η δόξα της Αμερικής: η αξιοκρατική προκοπή στην έρευνα και στις τέχνες, το πολυπολιτισμικό μωσαϊκό που αξιοποιεί τον ανθό κάθε κουλτούρας, σε ένα πολιτισμό που φτιάχνει μέλλον και τείνει προς το διάστημα, όπως θα λεγε κι ο Ράμφος. Αντίστροφα κι εμείς, δεν θα μπορούσαμε άραγε να χρησιμοποιήσουμε ως πλεονέκτημα το γεγονός ότι είμαστε μια μικρή  ποσοτικά χώρα, όπως εξάλλου κάνουν και άλλες ευρωπαϊκές, που είναι ακόμη μικρότερες;
• Τα ελληνικά μιλούνται από αρκετά εκατομμύρια ανθρώπους στη Γη. Όμως το ίδιο το αίσθημα δυσφορίας που μας προκαλεί η περιορισμένη μας έκταση, μπορούμε να το γυρίσουμε ανάποδα, και από αυτοαναλούμενη κοινωνία επαρχιακού τύπου, να γίνουμε μια συνεκτική εξωστρεφής παρουσία, με δυναμική παρέμβασεως στο διεθνές γίγνεσθαι -κι όχι μόνο μέσα από τη διασπορά. Αυτό ωστόσο, μόνο ενωμένοι το πετυχαίνουμε. Η διάσπαση είναι τραγωδία σε μικρές χώρες- αυτή τις κάνει αληθινά μικρές.

ΙΟΝΕΣΚΟ ΚΑΙ ΝΤΑΡΙΟ ΦΟ

Δεν είμαι θεατρολόγος. Με αφορμή όμως δύο παραστάσεις που είδα τελευταία στην Αθήνα, τις "Καρέκλες" του Ιονέσκο και την "Ελισάβετ" του Ντάριο Φο, θα προσπαθήσω να επισημάνω σχηματικά τις βασικές διαφορές των δύο αυτών μεγάλων θεατρανθρώπων της εποχής μας, που συχνά τους συγχέουμε.

ΙΟΝΕΣΚΟ   Τραγικότερος Συμβολικότερος   Πιο υπαρξιακός Ποιητικότερος Πιο λογοτεχνικά σουρεάλ Δεν έχει ρόλο επαναλαμβανόμενο Διαβάζεται ως βιβλίο Εσωστρέφεια –άνθρωπος Η μάζα ως κίνδυνος Πλατύτερος στη θεματολογία

ΝΤΑΡΙΟ ΦΟ Κωμικότερος      Υπαινικτικότερος  Πιο κοινωνικός Πιο "Comedia dell' arte" Σουρεάλ στην πλοκή                Μόνιμο το μοτίβο αστυνομικού Διαβάζεται πιο δύσκολα Εξωστρέφια- σύστημα Η μάζα γελοιοποιείται Η εξουσία σταθερός άξονας

ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΒΟΛΤΑ

Το υπέροχο άλσος του Αγίου Νικολάου στη Νάουσα, με το κελαρυστό ποτάμι της Αράπιτσας που το διαρρέει, είναι συνδεδεμένο με σχολικές μου εκδρομές. Έκτοτε, το επισκέπτομαι όλες τις εποχές του χρόνου και με ξεκουράζει εξίσου με την ομορφιά του. Αυτή τη φορά, μάς περίμενε μια χριστουγεννιάτικη έκπληξη, που δεν είχε και πολλά να ζηλέψει από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκών πόλεων...

Αν έπρεπε να ορίσω τα Χριστούγεννα, θα έλεγα πως είναι οι μέρες εκείνες που όσο είσαι αναγκασμένος να τις περνάς με το σπίτι σου ασφυκτιάς, και όταν μεγαλώνεις, τις κρυφονοσταλγείς.

Όπως και να είναι, τα Χριστούγεννα, μού δημιουργούν αμηχανία. Δεν ξέρω πώς να τα προσεγγίσω. Είναι θρησκευτική γιορτή -κι όποιος δεν πιστεύει; Είναι τα γενέθλια ενός μεγάλου δασκάλου, του Ιησού -και τι σχέση αυτό  με τους καλικάντζαρους  ή τα συμβολικά δέντρα και καραβάκια που στολίζουμε; Έτσι, κρατώ απ' τα Χριστούγεννα την παιδική μαγεία και την τέχνη που τα πλαισιώνει (παραδοσιακή και μη). Την παραμυθία δηλαδή. Με τον τρόπο που κάποιοι λένε "δεν πιστεύω στον Θεό, αλλά πιστεύω στον υμνητή του, τον Μπαχ".

Τα "πνεύματα του δάσους" είναι δυο-τρεις ταπεινοί σκύλοι, που μαζεύουν όση θαλπωρή πέφτει απ' τον κόσμο -δεν θα 'λεγαν όχι και σε κανέναν μεζέ. Κάθονται δίπλα στη σόμπα. Όμως δυστυχώς, δεν υπάρχουν μόνον άστεγοι σκύλοι...

Όσο ταυτίζεσαι με τα πράγματα δεν μπορείς να τα επηρεάσεις, μόνο παίρνοντας απόσταση από αυτά μπορείς να τα σύρεις προς τα επάνω (αυτό δεν λέει και το "σπήλαιο" του Πλάτωνα;). Λοιπόν, ίσως οι γιορτές είναι μια ευκαιρία να πάρουμε κάποια απόσταση από τα πράγματα -όχι απ' τον πλησίον. 

Οι φωτογραφίες  είναι του γράφοντος.

Α Ι Σ Ι Ο Δ Ο Ξ Ι Ε Σ

• Οι τεράστιες παραγγελίες, κρόκου Κοζάνης από την Αμερική, κρασιού της Νάουσας από την Κίνα, λαδιού κρητικού απ' την Γαλλία. Ο υποδειγματικός υπουργός αγροτικής ανάπτυξης -γνώστης του αντικειμένου του, όσο λίγοι.

• Οι Ted x Athens. Μία πολυπληθής ομάδα νέων, που διοργανώνει εκδηλώσεις με σύντομες ομιλίες ανθρώπων απ' όλον τον κόσμο, που έχούν κάτι ενδιαφέρον να πουν για τις επιτεύξεις τους. Έχουν στήσει επίσης ένα δίκτυο εθελοντισμού. Ο τόπος έχει ανάγκη το άνοιγμα που προωθούν.  Άνοιγμα πρός τον μέλλον, δηλαδή προς τον άλλον.(http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyepix_1_02/12/2012_503619)

• Η δραστήρια αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη "Στα άκρα", όπου τόνισε το οικουμενικό μήνυμα του Αλέξανδρου. Που πήρε το απόσταγμα του ελληνικού πολιτισμού και άλλαξε τον κόσμο. (Να φανταστούμε ότι η μητέρα του Δαρείου, αυτοκτόνησε από τη λύπη της όταν πέθανε ο Αλέξανδρος! Πάντρεμα έκανε κι όχι επιβολή.) Όταν ο ελληνισμός το αποφασίζει, δεν είναι ένα μίζερο κρατίδιο, αλλά μια οικουμενική πρόταση, άνευ συνόρων. Και σήμερα που μοιάζει να σκορπίζουμε, το ξανασκέφτομαι αυτό.

• Ο χαρισματικός καθηγητής νευροφυσιολογίας, Ηλίας Κούβελας, του οποίου το μάθημα παρακολούθησα, μίλησε για την πλαστικότητα του εγκεφάλου, που σύμφωνα με τα τελευταία ευρήματα, συνεχίζεται ισοβίως. Παράλληλα  η αποτελεσματικότητα της ψυχανάλυσης τεκμαίρεται πλέον και νευροαπεικονιστικά. Πρακτικά, το πρώτο σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και υπεύθυνος  σε μεγάλο βαθμό, για τη διάπλαση του εαυτού του. Και το δεύτερο, ότι μπορεί να αλλάξει και το παρελθόν του. Όπως λέει πολύ ωραία ο ίδιος "Ο χρόνος σαρκώνεται, η εμπειρία γίνεται νευρώνας, παράγει εγκέφαλο, εξ' ου και δεν χρησιμοποιούμε δυο φορές τον ίδιο εγκέφαλο στη ζωή". 

• Καθημερινά, σε χώρους επαγγελματικούς, σε αίθουσες διαλέξεων, στις καλλιτεχνικές μου εξερευνήσεις, στο ασύλληπτο διαδίκτυο, συναντώ ανθρώπους τέτοιας ποιότητας και δυναμικής, που αληθινά, συγκινούμαι. Κάποιον περιμένουν να τους δώσει την ευκαιρία. Ας μην την περιμένουμε, ας τη φτιάξουμε μόνοι μας. Έχουμε πολλές αρετές, και πολλά ελαττώματα  τα οποία αρχίζουμε σιγά σιγά να τα συνειδητοποιούμε και να τα χωνεύουμε. Αν προσγειωθούμε επομένως -παραδοξότης;- θα καταφέρουμε την απογείωση! Η απαισιοδοξία είναι μεταμφιεσμένη παθητικότητα.